'In zekere zin ben ik onsterfelijk'

De handen op de rug. De ogen op de bal. Scherp. Johan Cruijff in zijn succesjaren als trainer van FC Barcelona was uit te tekenen. In een 'rondootje' tikten voetbalvedettes als Michael Laudrup, Ronald Koeman en Pep Guardiola de bal rond. Cruijff eromheen. Praten met de toppers over details. De betekenis van Cruijff voor het voetbal zit in zijn erfenis bij vooral Pep Guardiola. Een van de grootste voetbaltrainers van de wereld die de lessen van Johan Cruijff gretig opzoog en zijn grote succes bij eerst FC Barcelona en later Bayern München niet los ziet van de visie van Cruijff op voetbal. "Zouden we het huidig succes begrijpen zonder Cruijff? Onmogelijk."

De betekenis van Johan Cruijff voor de voetballerij zit in zijn sportieve nalatenschap. Niet alleen in zijn eindeloze reeks overwinningen, wervelende acties en beslissende goals. Wie de voetbal genialiteit van Cruijff nog eens de revue wil laten passeren, kijkt naar de schitterende film nummer 14 die in 1972 werd gemaakt door sportjournalist Maarten de Vos.

 

Maar laten we Pep Guardiola maar benoemen als schatbewaarder van de hogere voetbalkunde van Johan Cruijff. Nog niet zo lang geleden stond er een reportage in een Nederlandse krant waarin de verslaggever vanuit München opgewonden melding maakte van het feit dat de meeste trainingen bij het succesvolle Bayern bestonden uit het simpel in een groepje rondspelen van de bal waarbij iedere fout werd afgestraft met een rol als balafpakker. Als FC Barcelona-watchers in de Cruijff-jaren wisten we niet beter. De beste voetbalsite van Nederland Catenaccio haalde vrijdag in een uitstekende analyse over de ‘voetbalvisie’ van Cruijff opnieuw Guardiola aan. De meester van de pompeuze beeldspreek.

Guardiola: "Cruijff bouwde onze kathedraal en het is aan ons om die te onderhouden en te renoveren. Deze kathedraal, die bestaat uit attractief voetbal met spelers uit eigen opleiding, bewijst dat Cruijff gelijk had toen hij ooit zei: 'In zekere zin ben ik onsterfelijk.'"

Een voetbalvisie die twintig jaar recht overeind blijft staan. Van het dreamteam van Barcelona uit de jaren negentig naar het Barcelona dat nog steeds de wereld imponeert. Met Messi, Neymar en Suarez. Met het 'tikkie-takkie-voetbal' dat de ultieme nalatenschap is van Johan Cruijff.

'Jopie-uit-Betondorp die van een simpel spelletje als voetbal hoge bijna verfijnde kunst maakte'

Het geeft de grootheid van de overleden voetballegende aan. Jopie-uit-Betondorp die van een simpel spelletje als voetbal hoge bijna verfijnde kunst maakte. Zo snel mogelijk naar de goal. Rechtdoor. Hoge balcirculatie. "Resultaat zonder wat kwaliteit is dodelijk saai, kwaliteit zonder resultaat is onzinnig." Dat is het eigenlijk wel wat er vastligt van de 'visie' van Cruijff.

Catenaccio ontleedde vrijdag zijn voetbalideeën in negen punten: 1) Klein houden van het veld, 2) Direct druk op de bal zetten bij balverlies, 3) Ruimtes verdedigen in plaats van tegenstanders, 4) Diepte voor breedte, 5) Bouw op door de as, 6) Derde man en driehoekjes, 7) Creëren van een tegen een, 8) Positiewisselingen en 9) Profiteren van zwaktes.

Het voetbalevangelie van Cruijff teruggebracht tot negen punten. Daar waar de nummer 14 nogal eens de naam had een op macht beluste icoon te zijn, bleek ieder conflict bijna onder de streep te gaan over zijn voetbalevangelie en zijn blinde loyaliteit met ‘de kleedkamer’. Bestuurders waren passanten die voor sponsors moesten zorgen of seizoenkaarten moesten verkopen en het ‘epicentrum’ van een topclub was de beslotenheid van de kleedkamer. Daar kon je elkaar keihard de waarheid vertellen, maar als het belletje klonk en je moest het veld op dan telde dat alleen.

Dat stoorde Cruijff de laatste jaren bij Ajax. Dat eindeloze balletje breed. De conflicten rond Wim Jonk. Het raakte de man die altijd Ajacied bleef. De 'kleedkamer' moest Ajax weer terugbrengen naar de internationale top. Met Dennis Bergkamp, Wim Jonk, Marc Overmars en Edwin van der Sar moest dat kunnen, maar Cruijff overschatte die kleedkamerloyaliteit.

'Barcelona en nu ook Bayern München laten zien hoe toekomstbestendig het attractieve voetbal volgens Cruijff is'

Pep Guardiola bleek aan het eind van Johans leven zijn beste leerling. Barcelona en nu ook Bayern München laten zien hoe toekomstbestendig het attractieve voetbal volgens Cruijff is.

Het moet hem absoluut pijn hebben gedaan dat Nederland zijn betekenis minder op waarde schatte, omdat we hier niet gewend zijn om met enig respect met sporticonen om te gaan. Niet toevallig begon meteen na zijn overlijden in Barcelona als eerste de discussie om het stadion Camp Nou voortaan Estadio Johan Cruyff te noemen. Het geeft de diepere betekenis van het fenomeen Johan Cruijff aan, die in de donkere jaren ’70, toen de Spaanse dictator Franco Barcelona en Catalunya hard onderdrukte, zijn zoon Jordi te noemde. Een politiek statement. Jordi is de naam van de Catalaanse beschermheilige.

De betekenis van Johan Cruijff voor de voetballerij zit in zijn erfenis. Het mooiste voetbal van de wereld. Gespeeld door briljante artiesten. In 'zijn' Barcelona. Hoewel ik niet geloof dat er ooit een echte breuk is geweest tussen Ajax en Jopie-uit-Betondorp.

En toen er ooit aan Cruijff werd gevraagd wat het geheim van zijn voetbalvisie was, was het antwoord voor een gretig naar verheven filosofieën vissende verslaggever zo simpel dat hij niet doorzag dat in dit ene zinnetje de essentie van de voetbalvisie van Cruijff lag. In al haar eenvoud en schoonheid.

"Als wij de bal hebben, dan kunnen hun niet scoren."

Lees ook

Jouw mening

Wij zijn benieuwd wat jij van dit artikel vindt. Om te reageren moet je ingelogd zijn. Dat kan middels je Facebook- en Twitter-account of met behulp van je e-mailadres.

Om je reactie te plaatsen vragen we je de code hieronder over te nemen