'Basketball aantrekkelijker maken in Nederland'

Vraag bondscoach Toon van Helfteren naar zijn verwachting van het Nederlands basketballteam op het EK en hij gaat terug naar een jaar geleden.

Door: Lisette van der Geest

Destijds stond hij op een maandagochtend in het zonnetje voor een sporthal in Leiden. Het was het begin van een periode met het Nederlands team en de bondscoach had flink wat spelers opgeroepen. Van Helfteren keek om zich heen en zag welgeteld zes man. 

De bondscoach noemde een aantal namen. "Waar is die?" En: "Waar is die?" Het antwoord: geen idee. In het ideale geval beschikt hij over een team van vijftien, dat hij later terugbrengt tot twaalf. Vooraf hield Van Helfteren er rekening mee dat minstens de helft zou afzeggen, dat heeft de ervaring wel geleerd, maar het werden er veel meer dan verwacht. Van Helfteren: "Er was geen geld, spelers hadden geen zin, waren moe of hadden andere verplichtingen. Kortom: ze kwamen niet."

Die eerste week was de grote vraag: wat doen we? "Gaan we door en heeft dit zin? Met zeven jongens kun je niet eens het spel oefenen," zegt Van Helfteren. Uiteindelijk kozen we ervoor door te gaan, we konden het niet maken om af te bellen naar de internationale basketbalbond. Dan krijg je een gigantische boete en mag je misschien een paar jaar helemaal niet meer meedoen," zegt Van Helfteren.

Hij belde wat af. De boodschap: "Ik heb maar zes spelers, zou je bij nader inzien niet toch kunnen aanhaken?" Aan het einde van de week, voordat het team naar Italië vertrok voor wedstrijden, had hij tien spelers tot zijn beschikking en er was de wetenschap dat een geblesseerde speler halverwege zou aanhaken na zijn revalidatie.

Tegen zijn familie zei Van Helfteren: "We gaan vijftien wedstrijden spelen, ik vrees dat we zonder overwinning de zomer uitkomen." Maar hij had een team, dat was in ieder geval iets. Vanaf nu kon het alleen maar beter gaan, dacht hij.

'Wij horen bij de landen die niet eens voorkomen op de rangschikking'

Bij de eerste wedstrijd ging een speler al na een minuut door zijn enkel. Nog een minder. Van Helfteren: "Zo beroerd was het vorig jaar." En onder die omstandigheden won het Nederlands team een wedstrijd. En nog een. En nog een. En toch plaatste Nederland zich voor het eerst in 25 jaar voor een EK. Van Helfteren: "Je zou er een boek over kunnen schrijven."

Dus wie hem vraagt naar zijn doelstelling voor het EK in Zagreb, hoort eerst een twijfel. "Wat is wijsheid?" Zijn punt is dit: Wie voor het eerst in 25 jaar meedoet aan een EK, een toernooi met 24 landen, doet het in feite al heel goed. Althans, zeker in het geval van Nederland, vindt Van Helfteren. "Bij de beste 24 landen van Europa zitten was al niet reëel." Op de wereldranglijst staat Nederland niet bij de beste dertig Europese landen. "Wij horen bij de landen die niet eens voorkomen op de rangschikking."

Daarnaast is de indeling van het toernooi geen 'nattevingerwerk'. Vanaf 3 september speelt het Nederlands team in Zagreb tegen landen die, zoals Van Helfteren het noemt: 'verrekte goed kunnen basketballen'. 

Maar toch, om in sporttermen te blijven: niet geschoten is altijd mis. Van Helfteren: "Ik vind dat je als topsporter altijd anders moet denken dat niets onmogelijk is. Vorig jaar streden we in feite ook met ongelijke wapens en toen zei ik: 'straks op het veld is het vijf tegen vijf en maakt het niets uit of de een nou in Bulgarije speelt of waar dan ook.' Die woorden zal hij de komende dagen herhalen. ‘Het klinkt simpel, maar volgens mij is het ook niet moeilijker dan dat."

Net als de mannen van het Nederlands waterpoloteam wordt het nationale basketballteam dit jaar gesteund door het KPN sportfonds, een maatschappelijk initiatief dat, zo zegt Van Helfteren: "de mogelijkheden verruimt van het team." Zo kan hij nu een professionele krachttrainer en een conditietrainer inzetten. "We realiseren ons dat dit project van KPN voor een jaar is. Volgend jaar zal basketball ongetwijfeld niet weer aan de beurt zijn, tenzij we heel gek doen op het EK. Nou ja, wie weet."

'Elke basketballer die het hoogste wil bereiken droomt van meedoen aan een EK'

Het is ironisch, vindt Van Helfteren. "Normaal gesproken als je wilt presteren en je hebt een zak geld dan rammel je eens met die buidel en komt iedereen aanlopen om mee te doen. In dit geval was het de omgekeerde wereld: we hebben eerst een prestatie neergezet voordat er geld beschikbaar was," zegt Van Helfteren.

"En die prestatie hebben we neergezet onder de meest beroerde omstandigheden. Waarvan de grootste het ontbreken van spelers was. Maar niets ten nadele van die jongens van vorig jaar, zij hebben het wel voor elkaar gekregen en dat weten de mannen die er nu wel bij zijn verdraaid goed. Elke basketballer die het hoogste wil bereiken droomt van meedoen aan een EK. Dat is hartstikke leuk, maar het geeft ook een luxeprobleem. Vorig jaar moest ik bellen om mensen erbij te krijgen, dit jaar moest ik bellen met een teleurstellende mededeling."

Alleen Van Helfteren en teammanager Peter van Noord weten hoe het is om een EK voor Nederland te basketballen. "Dit is een prestatie van twee jaar werken," zegt aanvoerder Arvin Slagter. "Het is voor mij altijd een droom geweest om naar het EK te gaan."

Het toernooi stond ook altijd op de bucketlist van Henk Norel. "Maar als ik heel eerlijk ben: dat het ook zou lukken hadden wij nooit verwacht. Het leek echt súper ver weg.’ Ook routinier Kees Akerboom weet dit als geen ander. "We kwamen altijd net tekort. Elke keer was er wel wat; blessures, het ontbreken van een zaal of coach, financiële problemen. Tien jaar probeerden we het te halen, maar nu spelen we. Echt bijzonder."

Daarnaast is de deelname volgens de spelers ook nuttig voor de Nederlandse jeugd. "Goed dat zij zo kunnen zien wat het niveau in Europa is. Nu weten ze dat je in Nederland leuk kunt spelen, maar dat dit niet het einde is, dat er meer is," zegt Norel. "En ik vind het zelf super dat ik tegen de sterren van Europa kan spelen."

Voor Worthy de Jong ligt het anders dan bij Norel, Akerboom en Slagter. Hij had het EK nooit op zijn bucketlist staan. "Maar Kees en Henk spelen langer bij het Nederlands team. Ik denk dat zij het daardoor al langer willen. Ik zit er nu vier seizoenen, dan denk je daar niet aan, voor mij was het een verrassing. Pas toen ik me realiseerde dat we die kwalificatie gingen halen kwam dat binnen. Je begint opeens in te zien dat je iets groots hebt gedaan. Niet alleen voor jezelf, maar voor het basketball overal."

'Basketball aantrekkelijker maken in Nederland, dat is ons doel'

Van Helfteren vroeg zich regelmatig af hoe het kwam dat een jaar geleden alles goed ging, ondanks dat het team alle schijn tegen had. Zonder geld was het de hele zomer afzien. Lange vluchten naar wedstrijden, met uren overstaptijd op luchthavens. Geen geld voor extra beenruimte en daarom maar smeken in het vliegtuig of de langste jongens alstublieft bij de nooduitgang mogen zitten. Vertrektijden van half vijf ’s ochtends, waar overigens niemand over klaagde – iets dat in het verleden wel anders was volgens Van Helfteren. "Het was een ongewenste manier van teambuilding."

Van Helfteren is dit jaar niet expres op zoek gegaan naar goedkope vluchten, om hetzelfde gevoel voor elkaar te krijgen. "Ik ga dat niet bewust opzoeken. Over de beleving en inzet van die jongens maak ik me ook geen zorgen. Stel: we winnen op het EK één keer of twee keer en gaan niet door naar de volgende ronde, dan kan het EK nog steeds geslaagd zijn voor ons. Die landen waar we tegen moeten spelen zijn écht top."

Zo bezien is de instelling van Norel logisch. Norel: "We moeten vooral genieten. We hebben niets te verliezen en dit is een unieke kans. Elke wedstrijd die we winnen is mooi meegenomen." De kansen zijn er, daar is hij van overtuigd. Ook al is Nederland onervaren als het aankomt op het spelen van een EK. Akerboom: "Met onze teamgeest en wilskracht kunnen wij best nog eens verrassen."

Norel: "Basketball aantrekkelijker maken in Nederland, dat is ons doel, daardoor zitten we bij voorbaat al in een winnende situatie en dat hebben we te danken aan die jongens van vorig jaar."

  • Willem

    Als Nederland de tweede ronde haalt het eigenlijk voor het tweede opeenvolgende jaar sportploeg van het jaar zou moeten worden.

    03 september 2015 Chat icon Reageer

Jouw mening

Wij zijn benieuwd wat jij van dit artikel vindt. Om te reageren moet je ingelogd zijn. Dat kan middels je Facebook- en Twitter-account of met behulp van je e-mailadres.

Om je reactie te plaatsen vragen we je de code hieronder over te nemen